Probiotica: soorten, vormen en wat er op het etiket staat

Je hoort er steeds vaker over: probiotica. Misschien ben je ernaar op zoek omdat je bewuster met voeding bezig bent, omdat je meer wilt weten over bacterieculturen in voedingsmiddelen of omdat je wilt ontdekken welke soorten, vormen en samenstellingen er zijn. Het aanbod is groot en de verschillen tussen producten zijn niet altijd direct duidelijk.

Probiotica zijn voedingssupplementen die levende micro-organismen bevatten. Er bestaan verschillende soorten, samenstellingen en doseringen. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om te bepalen welke variant qua vorm, samenstelling en gebruik past bij je voorkeur. In deze blog lees je meer over probiotica, de verschillende vormen waarin ze verkrijgbaar zijn en waar je op kunt letten wanneer je probiotica wilt kopen.

In de EU zijn op dit moment geen gezondheidsclaims voor probiotica goedgekeurd door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Heb je gezondheidsklachten, bespreek dat dan met je huisarts of apotheker.

Wat is de darmmicrobiota?

Om beter te begrijpen wat probiotica zijn, is het handig om eerst te kijken naar de verschillende micro-organismen die van nature voorkomen in het menselijk lichaam.

In het darmstelsel leven miljarden micro-organismen, waaronder verschillende soorten bacteriën. Samen worden deze micro-organismen ook wel de darmmicrobiota genoemd. Deze microbiota maakt deel uit van een complex ecosysteem dat voortdurend in beweging is.

Onderzoek naar de darmmicrobiota is een actief wetenschappelijk vakgebied. Daarbij wordt onderzocht hoe de samenstelling van de microbiota verschilt tussen mensen en omstandigheden. Veel bevindingen zijn nog niet vertaald in concrete, door EFSA goedgekeurde, gezondheidsclaims voor voedingssupplementen.

Een microbiota die voortdurend verandert

De samenstelling van de darmmicrobiota is niet bij iedereen hetzelfde. Volgens MDL Fonds (Maag Lever Darm Stichting) is het microbioom net zo uniek als een vingerafdruk. Factoren zoals leeftijd, voeding, leefstijl en omgeving kunnen invloed hebben op welke bacteriën aanwezig zijn en in welke verhouding.

Ook dagelijkse gewoonten kunnen invloed hebben op de samenstelling van de darmmicrobiota. Denk bijvoorbeeld aan voedingspatronen, beweging en het gebruik van bepaalde medicijnen, zoals antibiotica. Hierdoor kan de samenstelling van aanwezige micro-organismen in de loop van de tijd veranderen.

Wat zijn probiotica?

Probiotica zijn producten die levende bacterieculturen bevatten. Ze komen van nature voor in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi. Daarnaast zijn ze verkrijgbaar als voedingssupplement in capsules, tabletten, poeders of druppels.

De term probiotica wordt vaak gebruikt als verzamelnaam voor verschillende bacteriestammen. Op verpakkingen zie je vaak namen zoals:

- Lactobacillus en de in 2020 taxonomisch opgesplitste groepen, zoals Lactiplantibacillus en Lacticaseibacillus
- Bifidobacterium
- Saccharomyces boulardii — een gist

Dit zijn voorbeelden van micro-organismen die in verschillende probioticaformules kunnen voorkomen.

Niet ieder product bevat dezelfde samenstelling. Sommige producten bevatten één specifieke stam, terwijl andere bestaan uit een combinatie van meerdere stammen. Producten verschillen bovendien in gebruikte stammen, samenstelling en hoeveelheid levende culturen.

Op etiketten wordt het aantal levende culturen vaak weergegeven in KVE (kolonievormende eenheden) of CFU (colony forming units), meestal per dosering.

Soorten probiotica

Wanneer je probiotica wilt kopen, zul je merken dat er meerdere toedieningsvormen bestaan. Welke vorm prettig is, hangt af van je persoonlijke voorkeur.

- Capsules: capsules zijn een veelvoorkomende vorm en eenvoudig in gebruik.
- Poeders: poeders kunnen vaak worden gemengd met water of voeding.
- Druppels: druppels worden soms gekozen door mensen die moeite hebben met slikken.
- Kauwtabletten: kauwtabletten zijn een alternatief voor wie geen capsules wil gebruiken.

Daarnaast bevatten gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi van nature levende bacterieculturen. Een gevarieerd voedingspatroon blijft volgens het Voedingscentrum de basis van een gezonde leefstijl; voedingssupplementen zijn een aanvulling daarop.

Waar kun je op letten bij het vergelijken van probiotica-producten?

Er bestaan verschillende producten met uiteenlopende samenstellingen. Bij het vergelijken van probiotica kun je letten op verschillende kenmerken. Fabrikanten vermelden vaak welke micro-organismen zijn gebruikt en hoeveel levende culturen het product volgens het etiket bevat.

Vergelijkingscriterium	Wat staat er op het etiket?
Micro-organismen	De gebruikte stam(men), bijvoorbeeld een specifieke aanduidig achter de soortnaam
Aantal levende culturen	Uitgedrukt in kolonievormende eenheden (KVE of CFU), per dosis
Toedieningsvorm	Capsule, poeder, druppel of kauwtablet
Aanvullende ingrediënten	Bijvoorbeeld vezels of plantaardige bestanddelen
Bewaaradvies	Gekoeld of bij kamertemperatuur
Houdbaarheidsdatum	Relevant omdat het om levende culturen gaat

Waar let je op als je probiotica gaat kopen?

Bij het vergelijken van producten is het verstandig om niet alleen naar de verpakking te kijken. Neem ook de tijd om de ingrediëntenlijst en productspecificaties door te lezen.

Zo kun je letten op de gebruikte stammen, de hoeveelheid levende culturen en eventuele aanvullende ingrediënten. Sommige producten bevatten naast bacterieculturen bijvoorbeeld vezels of plantaardige bestanddelen. Bekijk daarom altijd de volledige samenstelling.

Twijfel je welk product bij je past, of gebruik je medicijnen? Vraag dan advies aan je apotheker of huisarts.

Probiotica kopen bij Vitatheek

Wie probiotica wil kopen, vindt bij Vitatheek een uitgebreid assortiment van verschillende merken en samenstellingen. Daardoor kun je producten eenvoudig vergelijken op inhoud, vorm en dosering.

Of je nu op zoek bent naar capsules, poeders of andere varianten, er zijn verschillende mogelijkheden beschikbaar binnen het assortiment.

Dankzij de ruime voorraad zijn veel producten direct beschikbaar. Bestellingen worden zorgvuldig verwerkt en snel verzonden. Zo kun je op een rustig moment bekijken welk product qua vorm, samenstelling en gebruik bij je voorkeur past.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen probiotica en prebiotica?
Probiotica bevatten levende micro-organismen. Prebiotica zijn voedingsvezels die van nature voorkomen in bepaalde voedingsmiddelen. Sommige supplementen combineren beide ingrediënten in één product. Een dergelijke combinatie wordt ook wel een synbioticum genoemd.

Mag een product met probiotica een gezondheidseffect claimen?
Nee. Voor probiotica zijn geen goedgekeurde gezondheidsclaims beschikbaar. Daarom mogen aan producten met probiotica geen gezondheidsvoordelen worden toegeschreven. Het woord "probiotica" mag op een etiket alleen worden gebruikt als categorieaanduiding, niet als aanprijzing van een werking. Heb je gezondheidsklachten of gebruik je medicijnen? Vraag dan advies aan je huisarts of apotheker voordat je een voedingssupplement gebruikt.

Hoe vergelijk je probiotica-producten?
Producten verschillen onderling in samenstelling, gebruikte stammen, hoeveelheid levende culturen en toedieningsvorm. Vergelijk daarom altijd de etiketinformatie en kies een product dat qua vorm, samenstelling en gebruik aansluit bij je voorkeur.

Komen probiotica ook in voeding voor?
Ja. Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi, miso en tempeh bevatten van nature levende bacterieculturen. Volgens het Voedingscentrum blijft een gevarieerd voedingspatroon de basis van een gezonde leefstijl.